Eski Başbakanlardan ‘in idamıyla sonuçlanan yargılamaların yapıldığı Yassıada‘nın ismi ‘Demokrasi ve Özgürlükler Adası’ olarak değiştirildi. Cumhuriyet tarihinin en karanlık devirlerinden birine konut sahipliği yapan Demokrasi ve Özgürlükler Adası; Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Gümrük ve Turizm İşletmeleri (GTİ) işbirliğiyle yap-işlet-devret modeliyle tekrar inşa edildi.

DEMOKRASİ VE ÖZGÜRLÜKLER ADASI NE VAKİT AÇILDI?

Yassıada, Adnan Menderes ve Demokrat Parti hükümeti üyelerinin idam kararının verildiği yer olarak hafızalara kazındı. Ada, yapılan düzenleme ve yeniliklerin akabinde asker ihtilalinin 60. yılı olan 27 Mayıs 2020 günü açıldı.

‘Yassıada’nın ismi 2013 yılında ‘Demokrasi ve Özgürlükler Adası’ olarak değiştirildi. 2015 yılında da kültür ve kongre merkezi haline getirilmesine karar verildi.

Demokrasi ve Özgürlükler Adası’nda 176 kişilik bir otel, 600 kişilik Adnan Menderes Kongre Merkezi ile 7 bin 700 metrekarelik müze ve cami yer alıyor.

103 bin 750 metrekarelik alana sahip alanda demokrasi ve şehitler anıtı açık hava müzesi, demokrasi parkı, sergileme alanları ile kafeterya ve restoranlar bulunuyor.

Yargılamaların yapıldığı mahkeme salonu ise 27 Mayıs Müzesi’ne dönüştürüldü.

YASSIADA’NIN TARİHİ

Yassıada 4. yüzyıldan itibaren sürgün yeri olarak kullanılırken, vakit içinde üzerine kilise ve bir manastır inşa edildi. Birkaç sahip değiştiren ada 1947 yılında Deniz Kuvvetleri tarafından satın alındı. 1952 yılında eğitim hizmetlerine açıldı.

27 Mayıs 1960 darbesinden sonra burada kurulan mahkemede Demokrat Partililer yargılandı. 1993 yılında İstanbul Su eserleri Fakültesi enstitüsünü adaya taşıdı. Fakülte, adayı 1995 yılında terk etti. O tarihten tekrar inşasına başladığı 2015 yılına kadar Yassıada metruk halde bulunuyordu.

YASSIADA DEMOKRASİ VE ÖZGÜRLÜKLER ADASI ZİYARETE AÇIK MI?

Kongre merkezi olarak kullanılacak Demokrasi ve Özgürlükler Adası vatandaşların da kullanımına açık olacak. Ancak adayı ziyaret etmek tertip ve cinsler kapsamında mümkün olacak.

İşletmeciliğini TOBB’un üstlendiği, günübirlik ziyaretlere de açılacak Demokrasi ve Özgürlükler Adası’nın iki temel fonksiyonu bulunuyor.

Adada, Türkiye’nin demokrasi ve siyasi tarihinin utanç vesikaları olan darbe, tutuklamalar ve yargılamalar ülkenin genç jenerasyonlarına öğretilerek, Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Güçlü’nün aziz anıları yaşatılıyor.

Olağanlaşma sürecinden sonra ulusal ve memleketler arası toplantılara konut sahipliği yapılacak olan adada, bu alandaki tarihi deneyimin global seviyede paylaşılması hedefleniyor.

DEMOKRASİ VE ÖZGÜRLÜKLER ADASI NEREDE, NASIL GİDİLİR?

Eski ismiyle Yassıada, yeni ismiyle Demokrasi ve Özgürlükler Adası Marmara Denizi açıklarında yer alıyor. İstanbul‘un Asya Yakası’na daha yakın olmasından ötürü ulaşım ekseriyetle buradan sağlanıyor. Yassıada, Prens Adaları‘nın bir modülü olarak biliniyor.

Eski günlerini geride bırakan Yassıada, toplumsal hafıza açısından son derece kıymetli bir kongre merkezine ve açık hava müzesine dönüştürüldü.

GOOGLE HARİTALAR’DA GÖRÜNTÜLEMEK İÇİN TIKLAYIN

Demokrasi ve Özgürlükler Adası, açık alanlarda yer alan heykelleri ve nesneleriyle de dikkati çekiyor.

Adada, bir duvara, yargılanan 592 milletvekilini temsilen yerleştirilen o periyoda ilişkin valizlerin replikaları bulunuyor.

1859 yılında adayı satın alarak kıyıda kaleye emsal bir bina ile adanın ortasına köşk yaptıran Birleşik Krallık’ın İstanbul sefiri Henry Bulwer’ın, elinde bir kalemle bankta otururken tasarlanmış bir heykeli yer alıyor.

Açık alandaki en değişik dizaynlardan biri, sansüre takıldığı için muhatabına ulaşamayan mektuplardan yola çıkılarak yapılan ‘Ulaşamayanlar’ heykeli. Heykel, etrafı dikenli tellerle çevrili mektuplar ve büyük bir tüy kalemden oluşuyor.

DEMOKRASİ VE ÖZGÜRLÜKLER ADASI TARİHE IŞIK TUTUYOR

‘Karanlıktan Aydınlığa’ isimli açık hava standında ise adanın geçmişten bugüne tarihi yazı ve görsellerle anlatılıyor. Bu standın yer aldığı binanın duvarlarına 4 lisanda yazılan ‘demokrasi’ sözü dikkati çekiyor.

Açık alandaki kimi nesnelerin yanlarında, plakalarla duvara monte edilen hadis-i şerifler bulunuyor. ‘Adil Yargılanma’ başlıklı bir plakada, “Bir saat adaletle hükmetmek, bir sene ibadet etmekten daha hayırlıdır” hadis-i şerifi yer alıyor.

Adanın en dikkat cazip yapısı ise 24 metre yüksekliğindeki taş yüzeyli Demokrasi Feneri.

Fenerin ışığı sadece adadan değil komşu adalardan ve İstanbul’un yakın kıyılarından da görülebilecek. Demokrasiye olan saygıyı ve inancı canlı tutan, simgeleyen bir yapı olarak Demokrasi Feneri, ışığıyla geleceği aydınlatacak.

Adadaki yapılardan biri de dünyanın demokrasi deneyimi ve insan hakları tarihinin aktarıldığı 7 bin 768 metrekare büyüklüğünde Demokrasi ve Özgürlükler Müzesi olarak değerlendirildi.

ADNAN MENDERES’İN ANISI YAŞATILIYOR

Yargılamaların yapıldığı devirde subay yatakhanesi olarak kullanılan Demokrasi ve Özgürlükler Müzesi’nin girişindeki duvarda, Adnan Menderes’in “Yeter! Kelam milletindir!” tabiri dikkati çekiyor.

Bu müzenin içinde Adnan Menderes’in doğduğu konutun gibisi yer alıyor. Müzede, “Aydın Evi” olarak isimlendirilen bu kısımda bir yatak odası, salon ve mutfak yer alıyor.

Müzenin içindeki küçük odalarda, Adnan Menderes’in hayatı ile iktidarda bulunduğu yıllarda Türkiye’de yaşanan kalkınma atılımlarına ait bilgi ve görseller ziyaretçilere aktarılıyor.

Adnan Menderes’in 17 Şubat 1959’da Londra’da yaşadığı uçak kazası da anlatılıyor. Odanın içinde, uçak enkazının bir replikası bulunuyor.

Müzenin üst katında ise Adnan Menderes’in hapishane odası yer alıyor. Güneş almaması için pencereleri tahtalarla kapatılan odada bir yatak, masa, sandalye ve tek duvarlı bir tuvalet mevcut.

Yan taraftaki sorgu odasında ise Adnan Menderes’in sandalyede oturan balmumundan heykeli görülüyor.

Bu katta ayrıyeten, ‘Özlem’, ‘Sessizlik-İntihar’, ‘Çaresizlik-Halüsinasyon’, ‘Ölüm Korkusu’, ‘Dava Arkadaşları’, ‘Dava Devam Ediyor’ isimli odalar bulunuyor.

Adada, Yassıada yargılamalarının özet olarak yayınlandığı, periyodun tek kitle bağlantı aracı radyo da unutulmadı.

Demokrasi ve Özgürlükler Müzesi’nin yakınında bulunan dev radyodan adaya periyot müzikleri yayını yapılıyor.

MAHKEME ÜYELERİNİN YÜZLERİ KAPATILDI

Adanın karanlık geçmişinin yeni kuşaklara ve dünyaya anlatılması hedefiyle darbe yargılamalarına sahne olan spor salonu, Hasan Polatkan Spor Salonu ve 27 Mayıs Müzesi olarak ziyaretçilerin karşısına çıkıyor.

Hasan Polatkan Spor Salonu ve 27 Mayıs Müzesi’nin girişinde, dava evraklarının özetinden ve çıkan kararlardan oluşan stant yer alıyor.

Müzedeki mahkeme salonunda Yüksek Adalet Divanı’nın ardında yer alan ‘Adalet Mülkün Temelidir’ yazısı dikkati çekiyor. Bu yazının altında Yüksek Adalet Divanı Lideri Salim Başol, Başsavcı Altay Ömer Egesel ve başka divan üyeleri ile mahkeme salonunda sanıkların yer aldığı kısımda karşılıklı olarak nöbet tutan askerlerin balmumu heykelleri bulunuyor.

Yüksek Adalet Divanı üyelerinin yüzü, ‘kontrol altında verilen karar’ın sözü olarak maskelerle kapatıldı.

Öte yandan bu müzenin içinde dev ekranda ziyaretçilere, o devir Türk siyasi tarihinde ve Yassıada’da yaşananların anlatıldığı ‘Dünden Bugüne Yassıada’ belgeseli izlettiriliyor.

BİR CEVAP BIRAK