BBC’den Bella Fark’ın haberine nazaran, Hierapolis antik kenti, gizemli “Cehennem Kapısı”nda binlerce yıldır gizemli bir sır saklıyor. Çağdaş bilim sonunda, Roma mitlerinin arkasındaki gerçeği ortaya çıkardı.

Türkiye’nin batısındaki Pamukkale’de, etraftaki ovanın üzerinde muazzam bir beyaz kaya oluşumu yükseliyor. Taşlaşmış kireçtaşından oluşan parıldayan dağ, donmuş sarkıtlarla buruşmuş ve yüzlerce köpüklü turkuaz su havuzuyla mozaiklenmiş olarak vadi tabanına iniyor.

400 BİN YIL BOYUNCA OLUŞTU

Bu parlak oluşumlar traverten olarak isimlendiriliyor. 400 bin yıl boyunca mineral kaynakların köpürmesiyle yavaş yavaş oluşan kireçtaşı kayalıkları, su yamaçtan aşağı akarken gazdan arınıyor ve ardında neredeyse 3 kilometre uzunluğunda ve 160 metre yüksekliğinde parlak beyaz kalsiyum karbonat tortusu bırakıyor.

Bununla birlikte, travertenlerin meydana geldiği tek yer burası değil. Çin’deki Huanglong ve ABD’deki Yellowstone Ulusal Parkı’ndaki Mamut Kaplıcaları traverterlerin dünyadaki öbür ünlü örnekleri… Lakin Pamukkale’dekiler dünyanın en büyük ve tartışmasız en süperleri…

Türkiye’nin en tanınan turistik yerlerinden biri olan Pamukkale travertenleri ve o kadar süper ki 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı.

Pandemi vurana kadar, yılda 2,5 milyondan fazla insan, İzmir yahut İstanbul’dan buraya seyahat etti, göz kamaştırıcı platonun zirvesinde çeşit otobüslerinden döküldü ve devasa bir şeker yığınının üzerinde karıncalar üzere akın etti ve akabinde geri yığıldı.

Lakin, canlı mineral havuzlarına parmaklarını daldıran ve devam etmeden evvel damlayan doğal sütunların önünde bir selfie çeken ziyaretçiler, özel bir yeri kaçırıyorlar. Zira Pamukkale’nin beyaz kayalıklarının en zirvesinde tünemiş antik Hierapolis kentinin kalıntıları bulunuyor.

KAPLICA KENTİ OLARAK KURULDU

Hierapolis, milattan sonra 133 yılında Romalılar tarafından ele geçirilmeden evvel milattan 2. yüzyılın sonlarında Bergama’nın Attalid hükümdarları tarafından kuruldu. Roma idaresi altında gelişen bir kaplıca kenti oldu; 3. yüzyıla gelindiğinde, İmparatorluğun her yerinden ziyaretçiler görüntüyü hayranlıkla seyretmek ve şifalı sularda yıkanmak için geliyordu.

Kentin başarısı, etkileyici kemerli giriş kapısında, sütunlu ana caddesinde ve hoş bir formda restore edilmiş amfi tiyatrosunda hala görülebiliyor.

Güney California Üniversitesi’nden Roma İmparatorluğu’nda uzman bir arkeolog olan Drç Sarah Yeomans, “Termal sular muhtemelen kentin kuruluşunun en önemli nedenlerinden biri. 2. yüzyılın ortalarında Hierapolis, bu tıp yerlerin ziyaretçileri ortasındaki popülaritesi göz önüne alındığında, hoş ve hareketli bir kaplıca kasabasıydı” dedi.

‘CEHENNEM RABBİ’NE KURBAN VERMEK İÇİN TÜRBE İNŞA EDİLDİ

Fakat Hierapolis, Roma İmparatorluğu’nda daha öteki bir nedenle de biliniyordu. Üç başlı cehennem köpeği Cerberus’un zehirli nefesinin yerden aktığı ve efendisi ilah Pluto ismine pak kurbanlar talep ettiği yeraltı dünyasına açılan bir portal olan “Cehenneme Kapısı”nın yeri olduğu düşünüldü. Bölgede “Plütonyum” isimli bir türbe inşa edildi ve hacılar, tapınağın rahiplerine onlar ismine Pluto’ya fedakarlık yapmaları için bölgenin dört bir yanından seyahat etti.

Yunan coğrafyacı Strabo da dahil olmak üzere vaktin müellifleri bu fedakarlıkları tüyler ürpertici bir şov olarak nitelendirdi. Bir rahip, bir hayvanı, tahminen bir koyunu yahut bir boğayı tapınağa götürürdü. Güya Allah’ın eli ile, hayvan anında ölecek, rahip ise canlı çıkacaktı. Strabo , Coğrafya Ansiklopedi’sinin 13. Kitabında, az evvel şahit olduklarına açıkça şaşırarak, “Serçeleri attım ve çabucak son nefeslerini verdiler ve düştüler” diye yazdı.

HAYVANLAR ÖLÜRKEN, RAHİPLER NASIL HAYATTA KALDI?

Bugün Plütonyum’u ziyaret ettiğinizde bu dramatik sahnelerin gerçek olduğunu hayal etmek güç. Artık kazılmış ve restore edilmiş, sakin bir yer: yaklaşık 25 santimetre köpüklü berrak su ile doldurulmuş dikdörtgen bir mahfaza, yavaşça sürüklenen mineral köpük ve bir tarafta küçük kemerli bir giriş… Üstünde seyirciler için basamaklı oturma yerleri ve Plüton’un bir heykeli memnun bir formda arenaya bakıyor.Ancak, hayvanlar ölürken rahipler nasıl hayatta kalabilirdi?

‘CEHENNEM KAPISI’NIN VOLKANİK BİR HAVALANDIRMA OLDUĞU KEŞFEDİLDİ

Tüm bunlar, Almanya’nın Duisburg-Essen Üniversitesi’nden jeojenik gazlar ve jeolojik süreçler sırasında açığa çıkan gazlar üzerine çalışan bir yanardağ biyoloğu olan Hardy Pfanz’ın da ilgisini çekti:

“Antik müelliflerin açıklamalarını okuduğumda, bilimsel bir açıklaması olup olmadığını merak etmeye başladım. Merak ettim, bu Cehennem Kapısı volkanik bir havalandırma olabilir mi?”

Teorisini test etmeye istekli olan Pfanz, 2013’te Hierapolis’e gitti.

Pfanz, “Ne bulacağımızdan emin değildik. Uydurulmuş efsaneler olabilirdi. Mutlaka bu kadar çabuk bir yanıt almayı beklemiyorduk. Girişin etrafında onlarca meyyit hayvan gördük: fareler, serçeler, karatavuklar, birçok böcek, eşekarısı ve öteki böcekler. Böylelikle öykülerin hakikat olduğunu çabucak anladık” dedi.

ÖLÜMCÜL KARBONDİOKSİT DÜZEYİNE SAHİP

Pfanz, portatif bir gaz analizörü ile menfezin etrafındaki havayı test ettiğinde sebebini keşfetti: zehirli karbondioksit düzeyleri. Olağanda hava yalnızca yüzde 0,04 karbondioksit içeriyor, fakat Pfanz, türbe etrafındaki konsantrasyonun şaşırtan bir biçimde yüzde 80’e ulaştığını keşfedince şok oldu.

“Sadece birkaç dakika yüzde 10’luk karbondioksite maruz kalmak sizi öldürebilir Buradaki düzeyler hakikaten ölümcül” diyen Pfanz, bu ultra yüksek karbondioksit düzeylerine, bölgenin kaplıcalarını ve traverten teraslarını yaratan tıpkı jeolojik sistemin neden olduğunu söyledi.

Hierapolis, yerkabuğundaki çatlakların mineral bakımından varlıklı su ve ölümcül gazların yüzeye çıkmasına müsaade verdiği 35 kilometre uzunluğundaki faal tektonik bir fay zonu olan Pamukkale fayı üzerine inşa edildi. Bunlardan biri direkt kent merkezinin altından ve Plütonyum’a hakikat uzanıyor.

Yeomans, “Neredeyse katiyen Plütonyum’un pozisyonunun seçimi, burada bulunan sismik gaz delikleriyle direkt ilgiliydi.Y eraltı dünyası ve onunla bağlantılı rabler ve mitlerin dini bedellerinin kıymetli bir kesimi olduğu göz önüne alındığında, ayaklarının altında olduğuna inandıkları dünyayı en çok çağrıştıran yerlerde tapınaklar ve türbeler inşa etmeleri mantıklı” açıklamasını yaptı.

ARKA ARDA MEYDANA GELEN SARSINTILARIN AKABİNDE KENT TERK EDİLDİ

Lakin tabiat güçlerine bu kadar yakın olmanın bir bedeli vardı: Etkin bir fay zonu, Milattan sonra 17, millattan sonra 60 ve yeniden 17. ve 14. yüzyıllarda kenti yerle bir eden zelzelelere de neden oldu. Sonunda Hierapolis terk edildi.

Lakin Pfanz için hala bir olay gizemini koruyordu: “Bu bölge bu kadar ölümcülse, neden Plütonyum’daki rahipler de ölmedi?”

“Gün boyunca, hava sıcak ve güneşli olduğunda, karbondioksitin süratle dağıldığını fark ettik. Lakin karbondioksit havadan daha ağır olduğu için geceleri hava daha soğuk olduğunda arenada birikiyor ve yer düzeyinde ölümcül bir gaz gölü oluşturuyor” diyen Pfanz’ın vardığı sonuç ise şu biçimde:

Burunları yere yakın olan hayvanlar bu zehirli bulutta acilen boğuldu, fakat atölyede duran rahipler çok daha düşük karbondioksit düzeyleri soludular ve hayatta kalmayı başardılar.

BİR CEVAP BIRAK