Marmara Denizi aylardır balıkçıların ‘deniz salyası’ da dediği müsilaj sıkıntısıyla boğuşuyor. Uzaydan da görülen denizin üzerini kaplayan yapışkan beyaz yapının denizin altına inmesi ise tehlikeyi artırıyor. Canlı ömrünü büyük ölçüde tehdit eden müsilaj hakkında uzmanlardan dikkat çeken ikazlar geliyor.

Marmara Denizi’nde daha evvel de görülen müsilajın denizi aylardır ağır formda tesiri altına alması telaş yaratıyor. Bu vakte kadar açıklama yapan uzmanlar sorunun bu kadar ağır olarak kendini göstermesinde birincil sebep olarak ‘atık’lara işaret ediyor.

Deniz biyoloğu Mert Gökalp “Marmara feryat ediyor. Bu, Marmara Denizi’nin foseptik çukuru olabileceğinin bir sinyali” ikazını yapıyor.

‘ELİMİZDE FENERLER OLDUĞU HALDE ÖNÜMÜZÜ GÖREMEDİK’

Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Denizcilik Fakültesi’nden Profesör Mustafa Sarı, Marmara Denizi’ne arıtmadan atık boşaltımının ivedilikle durması gerektiğini söylüyor.

Prof. Sarı müsilajı “Denizdeki biyolojik üretimin başlangıcını, birinci basamağını teşkil eden fitoplankton dediğimiz mikro alglerin, yani mikroskobik bitkiciklerin çok çoğalması sonucu, ortamda vuku bulan birtakım kurallara reaksiyon olarak bıraktıkları salgıya müsilaj diyoruz” biçiminde açıkladı.

“Marmara Denizi için konuşursak, birinci olarak deniz yüzeyinden 5 metre aşağıda başlıyor, 15-20 metrelere kadar gidiyor. Lakin şu anda yüzeyden başlıyor ve 30 metre derinliğe kadar iniyor” diyen Sarı, “Henüz bu sabah Marmara Denizi’ne daldım ve 12 metreden derine inemedim. Elimizde fenerlerimiz olduğu halde önümüzü göremez halde olduğumuz için 12 metreden gerdi döndük” dedi.

‘ATIKLARI ARITMADAN VERMESEYDİK MÜSİLAJLA KARŞILAŞMAYACAKTIK’

Müsilajın neden oluştuğuna ait konuşan Sarı, bunun üç temel tetikleyicisi olduğunu belirterek birincisinin global iklim değişimine bağlı olarak Akdeniz havzasında sıcaklıkların yükselmesi olarak açıklıyor.

İkinci tetikleyici ise Marmara’da deniz koşullarının durağanlığı olarak açıklayan Prof. Sarı, Marmara Denizi’nin yepyeni yapısı nedeniyle ‘astımlı bir insana’ benzediğini söylüyor.

3. ve en kıymetli tetikleyiciyi ise kirlilik yani deniz giden atıklar olarak belirten Sarı, “Bizim bu kadar ağır halde atık yükleme potansiyelimiz, Marmara Denizi’nin değişen iklim kaideleriyle birlikte artık özümleme kapasitesini düşürmüş durumda” dedi.

Prof. Sarı “Eğer biz bugün Marmara Denizi’ne atıklarımızı arıtmadan vermiyor olsaydık bu müsilajla karşılaşmayacaktık” diyerek “Şu an Marmara’da hayat durdu, bunun nedeni yıllardır atıklarımızı direkt ya da dolaylı, ya hiç arıtmayarak ya çok az arıtarak denize vermekten kaynaklanıyor. Bu politikayı değiştirmemiz gerekiyor. Yani bir atık idare siyasetine gereksinimimiz var ve yeni siyaset iklimdeki değişikliği de dikkate almak zorunda” açıklamasında bulundu.

Prof. Sarı dört hafta evvel Bandırma kıyılarında her cinsten binlerce balığın müsilaj nedeniyle öldüğünü belirtti.

‘ATIKLARIMIZ NEDEN DENİZE GİDİYOR?’

Gökalp de “Müsilaj bakterilerin, ziyanlı canlıların barınması için ortam yaratıyor. Aylar boyunca bu alan içerisinde kalabildikleri için denizin zenginliğini yaratan öbür canlılar hasta olabiliyorlar. Müsilaj bitti diyelim, lakin bir sene kalan bir bakteri başka tarafa yayıldığı vakit farklı habitatı, canlıları hasta edebilir. Bu da ekosistemin dayanma gücünü yavaş yavaş yıkmaya başlıyor” dedi.

Nüfus artışına dikkat çeken Gökalp “Biz 50’lerden 60’lardan sonra gelişen kentlerle birlikte Marmara’nın etrafına 25 milyon şahsa ulaştık. Atıkları bilfiil denize gidiyor. Türkiye endüstrisinin yarısına yakını burada. Santraller burada. Bizim şunu sormamız lazım; atıklarımız neden denize gidiyor?” diye konuştu.

‘BÖYLE GİDERSE MARMARA BÖLGESİ’Nİ KAPATMAK ZORUNDA KALACAĞIZ’

Meydana gelen sorunun ekonomik tesirlerinin de olacağını belirten uzmanlar yaklaşan tehlikeye dikkat çekiyor.

Prof. Sarı sırasıyla turizmin, Marmara’dan geçen ve deniz suyunu soğutma suyu olarak kullanan, sistemleri müsilajı temizleyemeyen gemilerin ve son olarak da sanayinin etkileneceğini anlattı ve “Ne gemilerin, ne de güç santralleri de dahil endüstrinin sistemleri müsilajlı suyu kullanmaya uygun değil” dedi.

Gökalp de bu türlü giderse ileride Marmara bölgesinde yaşamanın imkansız hale gelebileceğini belirterek “25 milyon buradan taşınmak zorunda kalacak. Bu türlü giderse Marmara Bölgesi’ni kapatmak zorunda kalacağız. Marmara’da ömür olmasının sebebi toprağı, suyu, bu bolluğu, rahmeti. Ekosistemde bunlardan biri çökerse, Marmara foseptik çukuru olursa ki olabilir, bunun sinyallerini verdi, feryat ediyor şu anda, insan hayatı da burada mümkün olamaz” açıklamasında bulundu.

‘ACİL AKSİYON PLANI HAZIRLANMALI’

Sorunun çözülmesi için ne yapılması gerektiği hakkında konuşan Sarı, Marmara Denizi etrafındaki tüm idari ve sivil yapıların bir ortaya gelerek iklim değişikliğini de dikkate alan yeni bir atık idare siyaseti geliştirmesi gerektiğini belirterek “Acil aksiyon planı hazırlamalıyız ve bundan sonra tek 1 litre bile atığı arıtmadan Marmara Denizi’ne bırakmamalıyız” dedi.

Deniz biyoloğu Mert Gökalp da “Atığı attığımızda yalnızca çökertme yapıyorsak, halının altına süpürüyorsak bunu durduramayız” dedi ve “Bunun teknolojisi var, bu atıkları arıtmamız gerekiyor. Atık hiçbir halde denize bırakılmamalı, keza Marmara üzere kapalı ve deniz canlılarının bu kadar ağır olduğu bir denize katiyetle bırakılmaması gerekiyor” tabirlerini kullandı.

‘KANAL İSTANBUL’UN MÜSİLAJA TESİRİ NASIL OLUR?’

Gökalp Kanal İstanbul’un en büyük tehlikelerinden birinin ekosistemi değiştirerek oksijeni az alanlar oluşturma riski olduğunu vurguladı ve bunun da habitat yıkımlarına neden olabileceğine dikkat çekti.

Prof. Sarı ise Kanal İstanbul ile ilgili gerekli çevresel incelemelerin yapılmadığını vurgulayarak “Ne yazık ki Kanal İstanbul’u şu an kamplar halinde, aklımızı yitirmiş vaziyette tartışıyoruz, bilimsel temelde tartışmıyoruz. Kanal İstanbul’un müsilaj da dahil Marmara Denizi’ni nasıl etkileyeceğine dair elimizde bir model, bir bilgi yok.

Kanalın debisi, derinliği, Karadeniz’den gelecek su belirli,… Yapmamız gereken şey bu alanda çalışan bilim insanlarının simülasyon yapması. Bu simülasyon ne diyorsa ona uyulması lazım” dedi.

BİR CEVAP BIRAK