Kanal İstanbul projesinin nasıl ve kimler tarafından finanse edileceği belirsizliğini koruyor. Birinci Deutsche Bank’ın ismi gündeme gelmişti. Banka yetkilileri Kanal İstanbul için rastgele bir talep alınmadığını açıkladı. Bu haberden sonra gözler proje için ‘potansiyel kreditör’ olarak görülen Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)’na çevrildi. Banka yetkilileri, Kanal İstanbul projesini finanse etme konusunda bir talep almadığı için projenin etraf ve toplumsal tesirleri konusunda da bir çalışma yürütmediğini, münasebetiyle projenin gerçek olup olmadığı konusunda da yorumda bulunamayacaklarını söylüyor.

EBRD DEMİRYOLU ÇİZGİSİNİN KANAL İSTANBUL KISMINA FİNANSMAN OLMADI

euronews’de yer alan habere nazaran Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Türkiye demiryolu ağını Bulgaristan üzerinden AB’ye bağlayacak olan Halkalı-Kapıkule sınırının bir kısmını finanse ediyor. Fakat EBRD, bu sınırın yalnızca Ispartakule-Çerkezköy kısmını destekliyor. Bankanın, 8,1 kilometrelik Kanal İstanbul geçişinin yer aldığı Halkalı-Ispartakule kesitini desteklememesi, “Kanal İstanbul nedeniyle dayanağını çekti” yorumlara neden oldu.

KANAL İSTANBUL KISMINDAN TAKVİYELERİNİ ÇEKTİLER

CHP Genel Lider Yardımcısı Ahmet Akın, EBRD’nin Kanal İstanbul geçişi nedeniyle Halkalı-Ispartakule dayanağını çektiğini söyledi. Daha doğrusu, bütün finansman takviyesi kesilmesin diye Ulaştırma Bakanlığı’nın projeyi Kanal İstanbul geçişi kısmını ayırarak böldüğünü tabir ediyor. Akın, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Düşünebiliyor musunuz, bir Yüksek Süratli Tren (YHT) projesi 66.8 kilometrelik farklı bir sınır ve 8.1 kilometrelik Kanal İstanbul geçişi olarak ikiye bölündü. Sonuçta sırf 8.1 kilometre uzunluğundaki sınırdaki Kanal İstanbul geçişi için apar topar sizin de yazdığınız üzere kapalı bir ihale yapıldı. Bu aslında iktidarın Kanal İstanbul’a para bulamadığının açık bir göstergesi.”

Akın, belirli unsurları olan milletlerarası finans kuruluşlarının Kanal İstanbul geçişini finanse etmek istemediğini vurguluyor. Kamu kaynakları açısından çarpıcı bir başka not da bu YHT projesi 2020 yılı yatırım programında 3.1 milyar liraymış. 2021’de 7 milyar TL’ye çıkmış. Akın, son ihale de dahil edildiğinde maliyetin 10 milyarın üzerine çıktığı manasına geldiğini belirterek, “Kanal İstanbul’un kağıt üzerindeki varlığı bile bütün kamu projelerini nasıl olumsuz etkiliyor” diyor.

MUHALİFET PROJEYE PARA ÖDENMEYECEĞİNİ AÇIKLADI

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu ve YETERLİ Parti Genel Lideri Meral Akşener, Kanal İstanbul projesinin üretimine yahut finansmanına girecek olan şirketleri uyararak, iktidara gelmeleri halinde bu şirketlere para ödemeyeceklerini söylüyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ise bu türlü bir durumda tahkime gidecek olan şirketler paralarını ‘söke söke alırlar’ dedi.

Uzmanlar çoğunlukla devlet garantisi nedeniyle projeye giren şirketlerin Türkiye’yi, milletlerarası mahkemelerde mahkum edebileceği görüşünde.

Fakat politikler ve hukukçular, ekolojik istikrara verilecek ziyana dikkat çekerek projenin hukukun genel prensiplerine karşıt olduğunu savunuyor.

Kanal İstanbul üzere yüksek maliyetli projede kamu-özel işbirliği modelinin uygulanması bekleniyor. Yani projeye giren şirketlere devlet tarafından kimi garantiler veriliyor.

Lakin işletmesinin uzun yıllara dayandırılması planlanan projede, ileri ki yıllarda uyuşmazlıkların ortaya çıkması kelam konusu. Millet İttifakı’nı oluşturan siyasi partilerin, iktidara geldiklerinde bu şirketlere para ödenmeyeceğini ısrarla lisana getirmesi, bu muhtemel uyuşmazlıklardan biri olarak görülüyor.

Bu durumda yaşanacak olan ihtilafta şirketlerin Türkiye’yi tahkime şikayet etmesi kelam konusu.

TÜRKİYE ANAYASASINDA BUNUN KARŞILIĞI YOK

Diplomasi ve İktisat Enstitüsü (instituDE) üyesi ve milletlerarası tahkim alınında uzman hukukçu Hakan Kaplankaya:

“İkili mutabakatlar ve memleketler arası hukuk Devlet’e yatırımcıya karşı “adil ve eşit muamele” borcu yükler. Memleketler arası hukuka nazaran yabancı yatırımcının yatırıma bağlı “meşru beklentilerinin” korunmasının yanı sıra, hükümetlerin siyasetlerinde ve mevzuatlarında makul değişikliler yapması beklenebilir bir durumdur.”

Ankara Barosu Toplumsal Davalar ve Hukuk Araştırmaları Merkezi Lideri Doğan Erkan ise hükümetin Kanal İstanbul projesinin yabancı sermaye ile yapacağını kesin olarak ortaya koyduğunu, hasebiyle ilerleyen süreçte tahkime gidilmesi durumunda Türkiye aleyhine bir karar çıkabileceğini lakin Türkiye anayasasında bunun bir yaptırımı olmadığını belirtiyor.

Projenin etraf hakkı, mülkiyet hakkı üzere tesirlerine dikkat çeken Doğan Erkan, Anayasa’nın 129. unsuruna atıfta bulunarak bunun bir hizmet kusuru sayılabileceğini söylüyor. Projenin tesirleri nedeniyle ziyana uğradıklarını kanıtlamaları durumunda da tazminat konusunun gündeme gelebileceğini lakin bunun kararı alan/uygulayan kamu vazifelilerinin sorumluluğunu yaratacağını ve tekrar birebir anayasa unsuru uyarınca ziyanların onlara rücu edilebileceğine dikkat çekti.

BİR CEVAP BIRAK