Kripto varlıklar için rapor yazan Merkez Bankası, ‘asli kıymeti yok ve pahası çok oynak’ açıklamasında bulundu. ‘Kripto Varlıklar’ ismi verilen raporda, kripto paralar ile ilgili değerli bahisler hakkında ikazlara yer verildi.

Merkez Bankası tarafından hazırlanan raporda, teknik literatürde sıklıkla birbirleri yerine kullanılan dijital para ve sanal para kavramları açıklandıktan sonra, kripto varlıklar (Bitcoin, litecoin vb.) ve bunlar vasıtasıyla gerçekleştirilen finansal süreçlerin kurallara uygun halde yürütülmesi ve eksiksiz olarak kayıt altına alınmasını sağlayan dağıtık defter teknolojisi yahut onun özelleşmiş bir çeşidi blokzincir teknolojisine ait bilgiler veriliyor.

Milliyet’te yer alan Başkan Yılmaz’ın özel haberine nazaran, kripto varlıkların başta ödeme sistemleri olmak üzere finansal hizmetler alanındaki uygulamalar üzerindeki muhtemel tesirlerinin değerlendirildiği raporda, dünya merkez bankalarının bu mevzuda başlattıkları pilot araştırmalara dikkat çekiliyor.

“Kripto paraların bir asli pahası yoktur ve bedeli çok oynaktır” denilen raporda, dünyada 370’ten fazla kripto varlık borsası bulunduğu kaydedildi.

Bu alanda hizmet sağlayıcıların düzenlenmemesinin dolandırıcılık ve suistimallere yol açtığı, vatandaşların büyük maddi kayıplara yaşadığı söz edildi. Dünya merkez bankalarının pilot araştırmalar yaptığı kripto varlık sistemlerine ait Türkiye’de de Hazine ve Maliye Bakanlığı koordinesinde çalışmalar yürütüldüğü, bunun sonucunda yasal düzenlemelerin ortaya çıkacağı bildirildi.

KRİPTONUN ORTAYA ÇIKIŞINA DA YER VERİLDİ

TBMM Dijital Mecralar Komisyonu’na sunulan ‘Mayıs 2021’ tarihli Merkez Bankası raporunda; kripto varlıklar; dijital ortamda üretilen ve kullanılan, bilgisayar ağları üzerinde direkt eşler ortasında süreç gören, pahası çoklukla global olarak kullanıcıları tarafından arz ve talep istikrarı ile belirlenen, merkezi bir otorite yerine kriptografik tekniklerle yönetilen dijital varlıklar olarak nitelendirildi.

Yeni para yaratmak ve süreçlerini denetim etmek için merkezi bir otoriteden fazla kriptografiyi kullanan bir para formu olarak birinci sefer 1998’de Wei Dai tarafından ‘cypherpunks’ posta listesinde yer alan bir fikir ile ortaya konan kripto paranın, birinci ve en çok bilinen örneğinin Bitcoin olduğu vurgulandı. Bitcoin’in ise 2009 yılında Satoshi Nakamoto takma isimli kişi yahut bireylerce yayımlanan “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” isimli makale sonrasında duyulduğu ve birkaç yıl içerisinde süratle yaygınlaştığı belirtildi.

DAHA ÇOK YATIRIM ARACI OLARAK KULLANILMAKTA

Raporda, “Kripto paraların bir asli kıymeti yoktur ve bedeli çok oynaktır” tespiti yapılırken, bu nedenle hesap bedel ünitesi yahut değişim aracı olarak kullanılmalarının mümkün olmadığı tabir edildi. Raporda şu tabirlere yer verildi:

“Ayrıca, günümüzdeki haliyle, süreçlerden yüksek fiyat alınması ve süreçlerde performans kaynaklı gecikmeler yaşanması üzere nedenlerle daha çok bir yatırım aracı olarak kullanılmaktadır. Bu nedenlerle kripto paralar başta FSB (Financial Stability Board) olmak üzere düzenleyici finansal otoriteler tarafından kripto varlık (crypto-asset) olarak tanımlanmaktadır. Bitcoin sisteminde kullanıcılar ortasındaki süreçler rastgele bir merkezi otoritenin aracılığı olmaksızın direkt eşler (kullanıcılar) ortasında gerçekleşir. Güvenirlilik ve güvenlik kırılması epeyce güç, açık kaynak kodlu şifreleme algoritmaları ile sağlanır. Bitcoin altyapısında sonlu bir emisyon hacmi (toplamda 21 milyon adet Bitcoin üretilebilecektir), bu emisyonda yer alan Bitcoin üretiminin vakte bağlı olması, her yeni Bitcoin üretimi için evvelden bilinmeyen özel bir matematiksel hesaplamanın yapılması üzere ihtiyaçlar bulunmaktadır.”

BİTCOİN’İN SAHİBİ KİM?

Raporda, Bitcoin ağının sahibinin olmadığı belirtilirken, “Bitcoin dünyadaki tüm Bitcoin kullanıcıları tarafından denetim edilir. Geliştiriciler yazılımı geliştirirken, tüm kullanıcılar hangi yazılımı ve sürümü kullandıklarını seçme konusunda özgür oldukları için Bitcoin protokolünde bir değişikliği zorlayamazlar. Birbirleriyle uyumlu kalmak için, tüm kullanıcıların tıpkı kurallara uygun yazılımı kullanması gerekir. Bitcoin, tüm kullanıcılar ortasında tam bir fikir birliği ile yanlışsız biçimde çalışabilir. Bu nedenle, tüm kullanıcılar ve geliştiriciler bu fikir birliğini korumak için güçlü bir motivasyona sahiptir” denildi.

Raporda, Bitcoin’in piyasaya sürülmesinden sonra, çok sayıda alternatif kripto varlığın (ör. Ether, Litecoin, Monero, XRP gibi) kendilerine mahsus niteliklerle (ör. tam anonimlik, akıllı sözleşmeler) geliştirildiği lisana getirildi.

Yeni elektronik varlıkların bedelinde görülen büyük artışların medya ve halkın kripto varlıklara olan ilgisini artırdığı tespiti yapılan raporda, 5 Mayıs 2021 tarihli datalara nazaran toplam piyasa pahası yaklaşık 2.3 trilyon ABD doları olan 9 bin 600’den fazla kripto varlık bulunduğu kaydedildi. Raporda, kripto varlık piyasasının yüzde 45.6’sını Bitcoin, yüzde 16.8’ini ise Ethereum’un oluşturduğu bildirildi.

KRİPTO PİYASALARINDAKİ RİSKLER NELER?

Kripto varlık savunucularının, Bitcoin üzere merkezi olmayan bir kripto varlığın, sansüre ve merkez bankasının para basarak yarattığı devalüasyona karşı dirençli olması nedeniyle merkezi prestiji bir paradan daha emniyetli olduğunu argüman etmesini de ele alan raporda, gerçekte kripto varlıkların hem finansal istikrar hem de tüketiciler açısından kıymetli riskler doğurduğu tabir edildi.

Fiyat dalgalanmaları karşılığında kişinin varlığında azalma, geri döndürülemez kusurlu süreçler nedeniyle de mali kayba uğrama ihtimaline dikkat çekilen raporda, “Kripto varlıklarının alım, satım ve saklamasına aracılık eden, halihazırda global ölçekte toplam sayıları 370’den fazla olan kripto varlık borsalarının öbür tabirle sanal varlık hizmet sağlayıcıların düzenlenmemiş olması çeşitli dolandırıcılık ve suistimallere yol açmakta” denildi.

Raporda, dünyanın önde gelen finans kuruluşları ve teknoloji şirketlerinin işbirliği içinde blockzincir teknolojisiyle sundukları finansal hizmetleri daha verimli ve aktif hale getirmek emeliyle çalışmalar yürüttüklerine işaret edilerek, şu sözler kullanıldı:

“Bu kapsamda genç ve yenilikçi şirketlerden oluşan finansal teknolojiler (FinTek) dalında gerçekleştirilen araştırma projelerine yatırım yapılmakta yahut bu projelere şahsen iştirak sağlanmaktadır. Başta dev teknoloji firmaları, milletlerarası bankalar, çok uluslu finansal hizmetler ve borsa şirketleri, ödeme sistemleri işleticileri, ödeme hizmeti sağlayıcıları, hizmet altyapısı sağlayıcıları olmak üzere finansal hizmetler alanındaki tüm paydaşların güç birliği yaparak oluşturdukları R39 ve Hyperledger10 vb. konsorsiyumlar çerçevesinde yürütülen ortak çalışma projeleri bu alandaki aktüel örneklerdir.”

Raporda, dünyada önde gelen merkez bankalarının da finansal teknolojilerin kendi faaliyet alanlarında ne halde kullanılabileceğine dair araştırmalar yapmakta olduğuna vurgu yapılarak, başta Çin ve İsveç olmak üzere birtakım merkez bankalarının kavram kanıtlama yahut pilot çalışmalar yürüttüğüne dikkat çekildi.

TÜRKİYE’DE KRİPTO VARLIKLARLA İLGİLİ DÜZENLEME YAPILACAK

Türkiye olarak kripto varlıklara ait yasa başta olmak üzere düzenlemelere yönelik dikkatli çalışmalar yürütüldüğü belirtilerek şu sözlere yer verildi:

“Merkez Bankamız da misyon ve sorumluluk alanı kapsamında dağıtık defter teknolojisi de dâhil olmak üzere finansal teknolojiler konusundaki gelişmeleri yakından takip etmekte ve milletlerarası çalışmalara katkı sağlamaktadır. Kripto varlık alım satım platformları da dahil olmak üzere kripto varlıklara ait hizmetler ve süreçler ile genel konulara ait düzenlemelerin kıymetlendirilmesi çalışmalarına T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın uyumunda ilgili kurumların iştirakiyle devam edilmektedir. Kripto varlıklara ait genel düzenleme bu çalışmalar sonucunda ortaya çıkacaktır.”

BİR CEVAP BIRAK