Marmara Denizi kıyılarını kaplayan, halk ortasında ‘deniz salyası’ olarak da bilinen ‘müsilaj’ İstanbul’un Asya Yakası’nda birtakım bölgelerde görülmeye devam ediyor. Rüzgarın tesiriyle kıyılarda ya da açıkta yoğunlaşabilen müsilaj, tabiata ziyan verdiği kadar etraf sakinlerini de rahatsız ediyor.

Marmara Denizi üzere kapalı denizlerde vakit zaman ortaya çıkan bir salgı. Bilim insanları, deniz salgısının birkaç farklı sebebi olduğunu belirtse de baskın nedenin atıklar olduğuna dikkat çekiyor.

DENİZ SALYASI (MÜSİLAJ) NEDİR?

Müsilaj, biyolojik ve kimyasal birçok şartın bir ortaya gelmesiyle oluşuyor. Fitoplankton ismi verilen bitkisel canlıların çok çoğalması, deniz sıcaklığının yükselmesi ve buna bağlı olarak bakteriyel aktivitelerin artmasıyla oluşan sümüksü yapışkan bir unsurdur.

Deniz salyasının oluşabilmesi için suyun çok sıcak ve sakin olması gerekiyor. Bu nedenle mevsimsel düzensizlikler de müsilaj oluşumunda tesirli oluyor. Global ısınmanın getirdiği iklim değişikliğine bağlı olarak ülkemizde yaşanan mevsim değişikliklerinin, deniz salyasının bu yıl daha tesirli olmasına neden olduğu belirtiliyor.

MÜSİLAJ (DENİZ SALYASI) NASIL TEMİZLENİR?

Trakya Platformu Yürütme Heyeti Üyesi Murat Sevgi, Marmara Denizi’nde müsilaj sıkıntısına tahlil önerisi olarak şunları söyledi:

1) Atık arıtma tesisleri fabrikalardan borularla gelen sıvı atıkları arıtmadan sisteme vermeyecek.

2) Kıyı yerleşimlerinde direkt denize verilen kanalizasyonlar, kolektörlerle atık arıtma tesislerine ulaştırılacak.

3) Kıyı şeridinde yerleşik sanayi işletmelerinin müstakil atık arıtma tesislerini ve OSB’lerde konseyi toplu atık arıtma tesislerini çalıştırması mecburî tutulacak. Çalıştırıldığı denetlenecek.

4) Büyükşehirlerin arıtmadan kıyı şeridinde kolektörlerle topladığı ve deniz akıntılarını kullanarak kentlerden uzaklaştırdığını zannettiği atıklarla ilgili projeler tekrar ele alınacak ve atık arıtma tesisine yönlendirilmeyen hiçbir atık denize verilmeyecek.

5) Marmara (ve öteki denizlerin) havzası içerisinde bulunan ve Marmara’ya (ve öteki denizlere) dökülen akarsular üzerindeki yerleşimlerin ve sanayi tesislerinin atık deşarjlarını izleyen ‘Akarsu Atık İzleme Sistemi’ oluşturulacak.

6) Sanayi tesislerinin üretim kapasiteleri ve atık kapasiteleri ortasındaki istatistiksel hareketi izleyen sistem ‘atık kontrol’ devreye sokulacak.

7) Atık arıtma tesislerinin işletme bilgileri gerçek vakitli ve yeni olarak halkla paylaşılacak.

DENİZ SALYASI (MÜSİLAJ) NASIL OLUŞUR?

İtalya’da 2009 yılında Marche Politeknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Enstitüsü’nden Robert Danovaro ve Antonio Pusceddu ve Trieste Üniversitesi Ömür Bilimleri Fakültesi’nden Serena Fonda Umani yayınladığı akademik makalede, son 200 yılda Adriyatik Denizi’nde sıkça görülen deniz müsilajının vakit içinde Tiren, Ege ve Marmara denizlerinde de görülmeye başlandığı söz edildi. 1980-2010 yılları ortasında müsilaj salgınlarının sayısının katlanarak arttığı, ömür mühletinin ise 2 ile 3 ay olduğu belirtildi.

Makalede uzmanlar deniz müsilajını, deniz yüzeyinin ısınması ve bu kapsamda deniz karının (marine snow) oluşmasıyla ilişkilendiriyor. Okyanus tabanlarında oluşan, meyyit hayvanların, deniz bitkilerinin kalıntılarını içeren kara benzeyen bir unsur olduğu ancak içinde kum üzere inorganik unsurları de barındırdığı belirtilen deniz karı, deniz müsilajına dönüşüyor.

Makalede, bu deniz fenomeninin ortaya çıkma sıklığının son 30 yılda arttığına dikkat çekilerek, “Dünya çapında, Akdeniz havzasındaki son derece verimli ve sığ Adriyatik Denizi (ve bilhassa kuzey kısmı), büyük deniz müsilajlarından önemli formda etkilenen alandır.

Müsilaj birinci defa 1729’da burada rapor edildi ve başlangıçta balık ağlarının tıkanmasına neden olduğu için ‘kirli deniz fenomeni’ olarak tanımlandı. O vakitten beri, müsilaj varlığı farklı vakitlerde rapor edilmişti, lakin son 30 yılda bu fenomenin sıklığı değerli ölçüde artmıştır. Yüzeyde yahut su sütununda yüzen deniz müsilajları uzun bir ömür müddeti (2-3 aya kadar) gösterebilir.

Deniz tabanına yerleştikten sonra ise agregalar tortuları kaplar ve kimi durumlarda kilometreler boyunca uzayarak organizmaların oksijensiz kalmasına neden olabilir. Bunun sonucunda bentik organizmaların (en dipteki) boğulması, turizm ve balıkçılığa önemli ekonomik ziyanlar verir” sözlerine yer verildi.

BİR CEVAP BIRAK