Deniz salyası Marmara Denizi’ni tesiri altına almaya devam ediyor. Bilim insanları deniz salyası (müsilaj) nasıl temizlenir sorusunun karşılığını bulmak için ağır efor sarf ediyor. Bununla birlikte belediyeler deniz salyasını yüzeyden toplama çalışmaları yapıyor fakat tabana çöken yapı canlı ömrünü önemli halde tehdit ediyor.

‘MÜSİLAJ OKSİJENİN SUYA GEÇİŞİNİ ENGELLİYOR’

Mamara’yı saran deniz salyasının Ege’ye ve Karadeniz’e de geçme ihtimali ise endişelendiriyor. Giresun Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Türkmen, deniz salyasının önemli sonuçlarını “Marmara Denizi pek çok balık çeşidi için üretim, kışlama ve barınma merkezi olduğundan, hem pelajik ve hem de taban balıkların bu durumdan etkilenmemesi mümkün değildir. Plankton patlaması olayının da sonucu olarak ortaya çıkan bu müsilaj deniz yüzeyini bir battaniye üzere kaplayarak güneş ışığı ve atmosferdeki oksijenin suya geçişine mahzur olur. Böylelikle deniz hayatında beslenme zinciri en alt halkasını oluşturan planktonik canlılar çoğalamaz ve bunun sonucu olarak fito ve zoo planton ile beslenen canlılar besin bulamazlar. Örneğin hamsi yavruları ve erginleri planktonik canlılarla beslenirler. Doğal olarak plankton yetersizliği durumunda hamsi popülasyonlarında çok kıymetli azalmalar görülebilecektir.

‘BÜTÜN CANLILAR OLUMSUZ ETKİLENİR’

Bu olay hamsi ve çaça üzere balıklarla beslenen palamut ve lüfer üzere avcı balıkların stoklarında da kıymetli ölçüde azalmalara sebep olacaktır. Müsilaj hususunun vakit içerisinde çürüyerek tabana çökmesi kaçınılmaz bir durumdur. Tabana çöken bu müsilaj unsuru tabanda yaşayan bütün deniz organizmalarının hayatına son verecektir. Örneğin tabanda bulunan deniz çayırları yok olacak ve bu ortamlarda yaşayan bütün canlılar bu durumdan olumsuz etkilenecektir” diyerek açıkladı.

‘MARMARA’NIN KİRLİLİĞİNDE KARADENİZ’İN DE HİSSESİ VAR’

Marmara Denizi’nde görülen müsilaj olayının Karadeniz boyutunu pahalandıran Prof. Dr. Mustafa Türkmen, “Öncelikle Karadeniz’inde kapalı bir deniz olduğunu unutmamak gerekir. Karadeniz de dünyanın en kirli denizlerinden biridir. Tuna, Dinyeper ve Dinyester üzere devasa ırmaklar ve başka akarsularla Karadeniz’e büyük bir atık deşarjı vardır. Zati Marmara Denizi’nin kirliliğinde Karadeniz’inde hissesi vardır. Zira Karadeniz’den üst akıntılarla Marmara Denizi’ne devamlı formda organik husus taşınmaktadır.

‘ÇOK TEHLİKELİ BOYUTLARDA OLMASA DA GÖZLENEBİLİR’

Karadeniz kıyılarının fazla girintili çıkıntılı olmaması ve devamlı istikamet değiştiren akıntılara sahip olması şimdilik Karadeniz’i kurtarmaktadır. Ama Karadeniz’in 150-200 metre derinliklerinde oksijen bulunmaması, birtakım özel ömür formları hariç hayat olmaması unutulmamalıdır. Günün birinde Karadeniz de kendi kendini doğal olarak yenileyemez bir duruma gelebilir ve hidrojen sülfür (H2S) gazı atmosfere ulaşırsa Karadeniz kıyılarında yaşayanlar için felaket olabilir. Karadeniz’de deniz salyasına benzeri olaylar şimdilik kapalı ekosisteme sahip liman, balıkçı barınakları, koy ve körfezlerde çok tehlikeli boyutlarda olmasa da gözlenebilir” dedi.

‘ARITMA SİSTEMLERİ KURULMALI’

Müsilaj kirliliğinin tahlili için birtakım deniz canlıları çiftlikleri kurulabileceğini de belirten Prof. Dr. Türkmen, “Aslında tahlil çok kolay. Kısa vadede çok süratli bir biçimde çeşitli teknolojik tekniklerle müsilajın toplanarak, süratlice kurutulup depolanması gerekmektedir. Bu biçimde ekosistemdeki müsilaj konsantrasyonu azaldıkça oksijen de zıt tarafta artacak ve ekosistem kendini yenileyebilme noktasına hakikat ilerleyecektir. Yeniden kısa ve orta vadede Marmara Denizi’ni çevreleyen yerleşim yerlerinden katı ve sıvı deşarjlar için acil tedbirler alınarak arıtma sistemleri kurulmalıdır. Tarımda çok ve bilinçsiz gübre ve ilaç kullanımı denetim edilebilir.

‘ÇİFTLİK KURULMASI TEŞVİK EDİLEBİLİR’

Orta ve uzun vadede denizlerimizde denetimli olarak yosun, midye, istiridye ve deniz salyangozu çiftliklerinin kurulması teşvik edilebilir. Zira bu canlılar denizlerin doğal olarak temizlenmesinde çok değerli roller üstlenmektedir. Örneğin bir midye günde en az 40-50 litre suyu süzerek beslenir. Öbür taraftan bu çiftliklerin istihdam ve ülke iktisadına katkıları ve katma bedeli de göz arkası edilemeyecek kadar yüksektir. Yani müsilaj tahminen de bizlerin bilinçlenmesi için bir fırsat olabilir. Şayet bu müsilaj ikazını dikkate alıp, şimdiden gerekli tedbirleri alırsak, gelecekteki çok daha büyük mümkün etraf felaketlerini önlemek için fırsatımız olabilir. Böylece gelecek kuşaklara çok daha pak bir dünya bırakabiliriz” diye konuştu.

BİR CEVAP BIRAK