Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) ekonomist Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Türkiye yanlış bir halde iktisadın durumu çok berbata giderken, Merkez Bankası rezervlerini kullanmaya başladığını tabir ederek, Türkiye’nin bu rezervleri kullanarak, ekonomik ıslahatları yapmak yerine anlaşılması sıkıntı olan siyasetlere yöneldiğini vurguladı.

”ÇOK DAHA SIKINTI VAKİTLER BİZİ BEKLİYOR”

Türkiye iktisadının son 15 yıldır kalitesiz büyüdüğünü lisana getiren Acemoğlu, “Sürekliliği olmayan bir büyüme bu. Üstüne milletlerarası gelişmeleri de eklersek iktisadın geleceği parlak değil. Çok daha sıkıntı vakitler bizi bekliyor” ihtarında bulundu.

Cumhuriyet’ten Şehriban Kıraç’ın haberine nazaran; Acemoğlu, “Bunun üzerine yurtdışından gelen sermaye çekilmeye başlayınca Merkez Bankası daha fazla rezerv kullanmaya başladı. Bunu çok uzun vade sürdüremezsiniz. Aslında bu yüzden iktisat kurumlarında değişiklikler yapıp öbür siyasetlere yönelmeye çalıştılar. Fakat bunların hiç birinin kredibilitesi yok. Hiçbiri de gerçek siyasetler değildi. Demokratik kurumlar zayıflayınca her ülke keyfi ve yanlış siyasetlere yöneliyor. İktisat bürokrasisinde çabucak hemen hiç nitelikli insan kalmadı. Bu durum meçhullüğü ve krizi artırıyor. Türkiye her şeyi yanlışsız yapsa bile Merkez Bankası rezervlerin tıpkı düzeye gelmesi çok zor” diye konuştu.

Boğaziçi Üniversitesi İktisat Kısmı öğrencilerinin medya üretim kolektifi Özgür İktisat’ın Açık Dersleri’nin 16. sına katılan Prof. Dr. Daron Acemoğlu, Türkiye’de acayip bir kredi büyümesinin kelam konusu olduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Daron Acemoğlu’nun konuşmasının satır başları şöyle:

Son vakitlerde Türkiye yalnızca kredilerle büyüdü ve tüketim tarafından çekilen bir iktisat haline geldi.

Gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) neredeyse yüzde 30’u yatırıma gidiyor. Lakin bu yüzde 30’un yalnızca yüzde 10’u makina ve imalat yatırımlarına gidiyor, yüzde 20’si ise inşaata gidiyor. Çok istikrarsız bir büyüme. Bu sürdürülmesi hakikaten güç bir büyüme.

Son devirlere bakarsanız Türkiye’de artık özel bankalar hiç kredi vermiyorlar. Gelen krediler yalnızca devlet bankalarından.

Yüksek kaliteli büyüme eşitsizliği azaltıyor. Kalitesiz büyüyorsanız bunu sürdürmek çok güç. Giderek sorunları kat kat artırıyor. Bunlardan biri cari açık ve enflasyon. Enflasyon son devirlerde yeniden artıyor. Bu kimi sorunların bir semptomu.

Kovit-19 sonrası bu sorunlar birkaç kat arttı. Türkiye Kovid-19 periyodunda hakikat mali siyasetler kullanmadı. Önemli bir Kovid-19 darbesi yedi.

Büyüme artıyor ancak daha kalitesiz bir büyümeye döndü.

ARTIK İSTİHDAM ARTIŞI DA YOK

2010’da büyümenin müspet tarafı istihdam yaratıyordu. Lakin artık istihdam artışı da yok. Genç işsizliği yüzde 25’ten inmiyor.

Türkiye’de 2008’den sonra ekonomik kurumlar açısından önemli gerileme var. Yolsuzlukta önemli artış var. Demokrasiden uzaklaşıldı. Türkiye en çok gazetecinin mahpusta olduğu ülke.

Türkiye’de kurumsal gerileme 14 yıldır sürüyor. Bağımsız özel kuruluşların elden alınması 2006’da başlıyor. Buna karşın 2010’da Türkiye’ye önemli yatırımlar geldi. Türkiye’ye yatırımda bulunanlar kendi taleplerini yaratıyorlardı. Bence yabancı sermaye Türkiye’deki kurumsal kötüleşmeyi ya vaktinde görmedi ya da görmemeyi tercih etti. Yabancı sermaye daha sonra kısa vadeli yatırıma geçti. Lakin artık çok yüksek faiz almadan yatırıma gelmek istemiyor. Bu da politik sistemin değişiminden kaynaklanıyor.

Türkiye’de personel hakları çok düşük. Bunların Avrupa ve ABD seviyesine gelmesi çok değerli.

DEMOKRASİ BİR LÜKS TÜKETİM UNSURU DEĞİL

Türkiye siyasal olarak ekonomik olarak sıkıntı bir süreçten geçiyor.

Türkiye üzere ülkeler demokrasiden uzaklaştılar. Birçok ülke iktisat için demokrasinin kıymetli olmadığını düşünüyor. Demokrasi bir lüks tüketim unsuru değil. Ekonomimi için de çok kıymetli. Bunu görmek istemeyenler var.

Freedom House’ye nazaran, 2006’dan bu yana demokrasiden uzaklaşan ülkelerin sayısı artıyor. Demokrasinin geleceği hiç parlak değil. Covid-19’dan sonra demokrasiden uzaklaşanlar artacak.

BİR CEVAP BIRAK