Güçlendirilmiş demokratik parlamenter sistem odaklı anayasa için birinci adımı atan CHP, Parti Meclisi’ne (PM) sunulmak üzere “Bağımsız ve Tarafsız Yargı Raporu” hazırladı. Raporda; “Erkler ayrılığı askıya alınmıştır. Hesap verebilirlik prensibi yok edilmiştir. Cumhurbaşkanı’nın parti genel lideri olması sonucu siyasi söz özgürlüğü ve siyasi partiler ortasında eşit rekabet ortadan kalkmıştır. Yargı, bağımsızlığını yitirmesi sonucunda şahsen bir hak ihlali kaynağına dönüşmüştür” münasebetleriyle “acil anayasa değişikliğine gereksinim olduğu” belirtildi. “Hukuk devleti anayasası için birinci adım” diye nitelendirilen raporda, anayasa kurgusu kuvvetler ayrılığı temeline oturtuldu.

CHP PM, 30 Haziran’da saat 11.00’de toplanacak. CHP Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun sunuşuyla başlayacak toplantıda, CHP Merkez İdare Heyeti (MYK) Raporu ile “Bağımsız ve Tarafsız Yargı Raporu” ele alınacak. CHP, çalışmasını parlamenter sistemi savunan başka siyasi partilerle de paylaşacak.

RAPOR TAM 689 SAYFA

CHP MYK Raporu’nda; genel lider yardımcılarının sorumlu olduğu ünitelerin siyasi, toplumsal ve ekonomik gelişmelere dair değerlendirmeleri ve faaliyet raporları yer aldı. 689 sayfalık rapor, CHP Genel Lideri Kemal Kılıçdaroğlu’nun sunuşu ile başladı.

“Değişim” bildirisiyle konuşmasını sürdüren Kılıçdaroğlu, “Türkiye, hak etmediği derin bir karanlığın içerisinden geçiyor. Ülkemiz on dokuz yıldır her ay, her hafta yeni bir rezillik ile karşı karşıya kalıyor. Halk her gün ekonomik buhran, ortalığa saçılan mafya-siyaset-ticaret ilgileri, devlet krizi, dış siyaset sıkıntıları ve büyük bir toplumsal huzursuzluk ile yüzleşiyor. Tablo karanlık olsa da aydınlık günler için umut var” açıklamasını yaptı.

Kılıçdaroğlu, şu iletileri verdi:

“Adaleti sağlayacağız. Türkiye’yi ekonomik buhrandan çıkaracağız. Güçlendirilmiş parlamenter sistem ile şahsım hükümeti sistemine son vereceğiz. Devleti adalet, liyakat ve istişare ile yöneteceğiz. Türkiye’yi mafyaya, çetelere, yağmacılara yedirmeyeceğiz. Siyasi partiler demokrasinin vazgeçilmez ögeleridir. Doğayı, çevreyi, hayatı koruyacağız. Dış siyasetimizi tekrar ‘yurtta barış, dünyada barış’ eksenine sokacağız. Bayana yönelik şiddet ile hakikaten uğraş edeceğiz. Üniversiteler üzerinde kurulan siyasi vesayete son vereceğiz.”

PARLAMENTER REJİM İÇİN ÜÇ ADIM

CHP Çalışma Kümesi tarafından “Demokratik Hukuk Devleti İçin Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem-Bağımsız ve Tarafsız Yargı Raporu” hazırlandı.

Rapor için, “TBMM eksenli güçlü bir parlamenter rejimi kuracak demokratik hukuk devleti anayasası için birinci adım” tarifi yapıldı. İkinci basamağın “demokratik devlet ekseninde parlamenter rejimin anayasal çerçevesini oluşturacak olan, yasama-yürütme-yargı ile sonlu bir anayasa taslağının yazımı”, üçüncü adımın da “hak ve özgürlükleri de kapsamına alan değişiklikler bütününü yansıtan bir taslağın en geniş iştirakle yazılması ve tartışmaya açılması” olacağı belirtildi.

12 EYLÜL DARBESİ İLE 20 TEMMUZ OHAL BENZETMESİ

Raporda; 1876’dan itibaren anayasal değişiklikler işlendi ve 16 Nisan 2017 referandumuyla 9 Temmuz 2018 tarihi prestijiyle uygulanmaya başlanan başkanlık tipi hükûmet sistemi için “Hükûmet ve heyet halinde siyasal karar alma yordamı kaldırıldı. Devlet idaresinde 150 yılda oluşan kavramlar, kurallar ve kurumlar, haklı ve geçerli ulunmadığı halde, bir çırpıda silindi” değerlendirmesi yapıldı.

Darbe, darbe teşebbüsleri, muhtıra ve müdahalelere de yer verilerek, darbeler içerisinde en ağır ve sonraki yıllarda kalıcı tesirler bırakan 12 Eylül 1980 ile 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü şöyle benzetildi:

“Anayasal düzlemde, 12 Eylül darbesi ile 15 Temmuz başarısız darbe teşebbüsü ortasında, aktörleri bakımından değil, sonuçları bakımından toplum mühendisliği amacındaki paralellik dikkat çekmektedir. 12 Eylül 1980’de darbe yapanlar, orta devirde yaptıkları türel düzenlemeler ve kurumsal müdahaleler yoluyla çoğulcu toplum yerine bireylerin birbirinden soyutlandığı bir toplumsal yapı yaratmayı hedeflediler. 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü bastırıldığı ve bu mevzuda yürürlükteki anayasal nizam kâfi olduğu halde, seçimle gelmiş olan ve TBMM’de çoğunluk sahibi siyasal partiler, 20 Temmuz’da inanılmaz hal ilan ederek bir tıp sivil darbe yoluyla kamu idaresi ve askeri idare dâhil olmak üzere anayasal ve siyasal sistemde yasal olmayan yollarla totaliter bir siyasal idare aygıtı kurmaya yöneldiler.”

TEMEL UNSUR, KUVVETLER AYRILIĞI

Cumhurbaşkanının tıpkı vakitte parti genel başkanlığı yapmasına ait tenkitlerin sıralandığı raporda; acil anayasa değişikliğine gereksinimin olduğu, şu münasebetlerle anlatıldı:

“Demokrasinin minimum şartı olan erkler ayrılığı askıya alınmıştır. İstikrar ve kontrol düzenekleri kaldırılmıştır. Halk egemenliğinin varlığının minimum bir gereği olan hesap verebilirlik prensibi yok edilmiştir. Demokratik toplumun temeli olan siyasi söz özgürlüğü ve siyasi partiler ortasında eşit rekabet, Cumhurbaşkanı’nın parti genel lideri olması ve yargının bağımsızlığını yitirmesi sonucu ortadan kalkmıştır. Keyfî biçimde koyulup kaldırılan, yorumlanan, uygulanan ya da uygulanmayan kurallar yüzünden, tüzel bellilik ve öngörülebilirlik prensipleri kaybolmuştur. Temel hak ve özgürlüklerin teminatı olması gereken yargı, bağımsızlığını yitirmesi sonucunda, şahsen bir hak ihlali kaynağına dönüşmüştür. Kamu hizmetine girmede kanun önünde eşitlik ve liyakat prensipleri etkisiz kılınmıştır.”

Güçlendirilmiş demokratik parlamenter sistem, kuvvetler ayrılığı bağlamında şöyle kurgulandı:

“Yasama: TBMM’ye giden yollar demokratikleştirilmeli ve güçlendirilmelidir. TBMM’nin yapısı ve temsil niteliği pekiştirilmelidir. Yasama teşebbüsü, yasa önerisi, halk teşebbüsü ve yasa tasarısı olmalıdır. Muhalefet hakkı, somut garantilere kavuşturulmalıdır. Yasama komiteleri, uzmanlık prensibi temelinde, bütçe ve kesin hesap kurulları farklılaştırılarak, fonksiyonel kılınmalıdır. Nitelikli yasa, hukuk devletine dayanan münasebetleri ile birlikte tasarlanmalıdır. TBMM’nin hükûmeti kontrol yolları işler ve tesirli hale getirilmelidir. Karar çoğunlukları, nitelikli yasa sürecine katkı sağlayıcı olmalıdır. TBMM’de kabul edilen yasalar üzerinde halk vetosu tanınmalıdır. Yasama sorumsuzluğu, mutlak sorumsuzluk olarak düzenlenmelidir. Yasama dokunulmazlığı, dokunulmazlık prensibini zedeleyici kararlardan arındırılmalıdır

Yürütme: Cumhurbaşkanı, tarafsızlık ve hakemlik statüsü ile donatılmalıdır. Bakanlar Şurası, TBMM içinden çıkmalı ve TBMM önünde sorumlu olmalı; hükûmetin kurulması kolay, düşürülmesi ise sıkıntı olmalıdır. Kamu idaresi, liyakat, saydamlık ve tesirlilik unsurlarına nazaran örgütlenmelidir. Kamu idaresinde israf, şatafat, lüks ve rüşvetin tümüyle önlenmesini sağlayacak düzenekler oluşturulmalıdır. Lokal idareler, ‘demokrasi, mahallî ortak hizmetlerin etkililiği ve iktisadi verimlilik’ bakımından yine yapılandırılırken, merkezi iktidar için fren ve istikrar fonksiyonları istikametinden de pekiştirilmelidir. Mali ve iktisadi kararlar, hesap verebilir hükûmet unsurunu gerçekleştirecek biçimde düzenlenmelidir. Yükseköğretim kurumları, nitelikli eğitim-öğretim, bilim ve araştırma özgürlüğü ereğinde tekrar ve özerk statüde düzenlenmelidir. Uzman ve özerk kuruluşlar, idari hiyerarşi dışında, maksatları doğrultusunda bağımsız statülü üniteler biçiminde düzenlenmelidir.

Yargı: Yargı bağımsızlığı mutlak bir unsur olarak belirtilmeli, yargıç ve savcı garantileri en üst seviyede öngörülmelidir. Adalet Yüksek Konseyi, üst yargı örgütü olarak düzenlenmelidir. Yargıç ve savcıların mesleğe kabulünde ve atanmasında liyakat ve cinsiyetler ortası eşit temsil temeli gözetilmelidir. Adil yargılanma hakkı unsurları, sav-savunma-karar üçlüsünde öngörülmelidir. Yargıtay, yine düzenlenmelidir. Danıştay üyelerinin seçim adabı değiştirilmelidir. Sayıştay, yüksek yargı mercii olarak düzenlenmelidir. Anayasa Mahkemesi, Avrupa modeline uygun olarak tekrar yapılandırılmalıdır. Yüksek Seçim Heyeti, seçim yargısı olarak tekrar düzenlenmelidir. Şanlı Divan yetkisi, Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay ortasında paylaşılmalıdır. Etraf yargısı kurulmalıdır.”

BİR CEVAP BIRAK