Sorunu tespit edemezseniz tahlil bulabilir misiniz? Aslında ülkemizin şu anda en temel sıkıntılarından birisi de “sorumluluk üstlenmemek” değil mi?

Kimse sorumluluk üstlenmiyor.

Meyveleri yemeye gelince herkes bahçede lakin sorumluluk üstlenmeye gelince kimse ortalıkta yok.

Yıllarca lisana getiririm: Ülkemizin temel sıkıntılarını daima ‘özgürlük-bağımsızlık’ üzerinden çözmeye çalıştık. Meğer asıl bunun yanına bir de ‘sorumluluk’ kavramını eklememiz gerekiyor. Hatta sorumluluk kavramı bence çok daha değerli.

Mesela bağımsız iktisat kurumları olmalı. Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurumu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Rekabet Kurumu… Bağımsız olması gereken kurumlardır. Lakin bu kurumların ‘sorumluluk’ noktasındaki fonksiyonunu ve üstlenimlerini nasıl belirledik?

Bugün ve/veya dün… MB bağımsızken fonksiyonunu hakkıyla yerine getirdi mi? Ya BDDK yahut SPK… Örneğin sermaye piyasalarına bakın. Sorumluluk nerede?

Bakınız bugün iktisat kurumları bağımsız karar alamıyor diyoruz ancak bağımsız olduklarında da aldıkları kararların nasıl olduğunu biliyoruz. Bağımsız yargıyı herkes biliyor zati…

***

Sorunu tespit etmek ve sorumluluk üstlenmek toplumsal yaşantımızın kalitesi açısından hayati ehemmiyet arz ediyor. Bir vatandaşın dahi canının incinmesi hepimizi üzmelidir. İşte bu açıdan aslında toplumda her bir birey de sorumluluk üstlenmelidir.

En azından vicdani sorumluluk taşımalıyız.

İntihar eden, aç kalan, işsiz kalanlar için de sorumluluğumuz olmalıdır. Doğal ki en başta siyasalların sorumluluğu vardır.

İşte bu noktada devreye iktisat girmektedir.

İktisatta öncelik toplam bedeli oluşturmaktır. Sonraki adım ise toplam pahanın paylaşımıdır.

***

Dün ülkemizin 2021 yılı birinci üç aylık ekonomik pahası olan GSYH fiyatı açıklandı. Geçen yılın birinci üç ayında 1 trilyon 074 milyar lira olan ekonomik gelirimiz, bu yılın tıpkı periyodunda 1 trilyon 386 milyar liraya yükselmiş.

Enflasyondan arındırılmamış gelir artışımız %29,14 iken enflasyondan arındırılmış gelir artışımız %7,01 oldu.

İmajda pek mutlu edici bir büyüme.

Fakat maalesef gerçek bu değil.

Bakın 2018 yılından sonra enflasyon bilgileri üzerinde daima tartışma yaşıyoruz.

Gerçek enflasyon nedir?

Gerçek enflasyonu bulamadığımızda gerçek gelir artışını da bulamayız. O yüzden gerçek enflasyonu ısrarla sormalıyız.

Mesela 2018/1.çeyrekten 2021/1.çeyreğe genel fiyat artışı yüzde 55,4 olarak görülüyor. Lakin GSYH ise yüzde 74,0 artışla 796,6 milyar liradan 1 trilyon 386,3 milyar liraya yükselmiş. TÜİK buradaki nominal (fiyat artışı) pahadan gerçek bedele geçerken büyümenin yüzde 8,92 olduğunu söylüyor.

Şayet nominal fiyat artışı açıklananın (%55,4) daha üzerinde olması durumunda gerçek GSYH daha düşük çıkacaktı.

Biz de bunu tersten işleyerek artık yine çözmeye çalışalım:

2018/1.çeyrekte çalışan sayısı 28.139 bin kişi iken 2021/1.çeyrekte çalışan sayısı -748 bin kişi azalarak 27.391 bin şahsa düşüyor. Daha az çalışan ile daha çok gelir elde etmiş durumdayız.

Çalışan sayısında yüzde -2,66 azalış görülüyor lakin bu durum çalışma başındaki ve çalışan saatteki düşüşle daha da derinleşiyor.

Mesela işbaşında olanların sayısı 27.158 binden 25.839 bine, yani 1 milyon 319 bin kişi azalıyor. İşbaşında olanların sayısında yüzde -4,86 azalış var lakin GSYH gerçek olarak yüzde 8,92 artabiliyor. Hatta çalışılan saat çok daha fazla geriliyor. Haftalık çalışma saati 1 milyon 218,6 binden 1 milyon 081,3 bine düşüyor.

Kısaca çalışma saatinin yüzde -11,27 azaldığı bir yerde sanki GSYH nasıl gerçek olarak yüzde 8,92 artış gösterebiliyor?

Şayet bu bilgiler yanlışsız ise, saat başına verimlilik 2018’den 2021 birinci çeyrekte yüzde 22,76 artmış olmalıdır.

Haydi bunu da kabul edelim ve teknolojik bir üretime geçmiş olduk diyelim. O vakit güç kullanımı artmış olmaz mıydı? 2018 birinci çeyreğe nazaran 2021 birinci çeyrekte elektrik tüketimi yalnızca yüzde 7,5 artmış durumda (TEİAŞ).

Hem çalışan sayısı düşecek hem elektrik tüketimi saat başına gelir artışının 1/3’ünden daha az artacak ancak GSYH artışı gerçek olacak!

Aslında yalnızca çalışılan saat ve güç karşılaştırması da kâfi olmuyor.

Mesela tüketim artışı (2020/2021-1.çeyrek) yüzde 7,4 büyümenin üzerinde lakin ithalat yüzde 1,1 azalırken ihracat yüzde 3,3 artıyor. Bunlar mucize datalar olmalı. Hem daha çok tüketiyoruz ancak tıpkı vakitte çok daha fazlasını da ihraç ediyoruz.

Velhasıl problem şudur: GSYH bilgileri gerçekliği sorgulanması gereken sonuçlar içeriyor. Biz yalnızca büyümeye bakarak “sorun yok-sorumluluk yok” anlayışına kapılırız. Ve tahlil arayışı diye bir sıkıntımız de olmaz. İşte o vakit bize yazık olur.

BİR CEVAP BIRAK